(عـمـليـات روانـى عـبـارت اسـت از تـمـامـى فـعـاليـت هـاى روانـى و نـيـز اعمال سياسى ، نظامى اقتصادى ، ايدئولوژيكى كه به منظور ايجاد زمينه مساعد در احساسات ، حـالات و رفـتـار گـروه هـاى هـدف (دوسـت ، بـيـطـرف ، دشـمـن ) و تـغـيـيـر احـتمالى آنها براى نيل به هدف هاى ملى طرح ريزى و اجرا مى گردد).
منظور از جنگ هاى روانى ، تبليغات طرح ريزى شده و ساير اقدامات روانى است كه براى نفوذ در عقايد، احساسات ، حالات و رفتار گروه هاى هدف مورد استفاده قرار مى گيرد و هدف هاى ملى را در زمان جنگ پشتيبانى مى نمايد.
مـنـظـور از فـعـاليـت هاى روانى در تعريف ارائه شده ، كليه فعاليت هاى سياسى ، اقتصادى ، اجـتماعى و مسلكى است كه در زمان صلح به منظور نفوذ در عقايد و احساسات و تمايلات گروه هـاى هـدف جـهـت نـيـل بـه مـقـاصـد ملى اجرا مى گردد. عمليات روانى به سطوح زير تقسيم مى گردد:
1. عمليات روانى استراتژيكى
2. عمليات روانى تاكتيكى
3. عمليات روانى تثبيتى .
1 ـ 1 ـ تفاوت عمليات روانى با جنگ روانى
عـمـليـات روانـى بـه مـعـناى جنگ هاى روانى و ديگر فعاليت هاى سياسى ، نظامى ، اقتصادى و ايـدئولوژيـكى است كه به منظور ايجاد زمينه مساعد در احساسات و حالات گروه هاى هدف انجام مى گيرد.
كـلاوز ويـتـس  (جنگ را ابزارى براى تغيير اراده دشمن و يا به عبارتى ديگر، شـكـلى از عـمـليـات روانـى تـصـور مـى كـرد. بـنـابـه تـعـريـف او: (جـنـگ عـبـارت اسـت از اِعـمـال زور بـه مـنـظـور اجـبـار دشـمـن بـه انـجـام رفـتـار مـطـابـق اراده تـحـمـيـل كـنـنـده آن .) و بـه ديـگـر سـخـن ، هـدف از جـنـگ عـبـارت اسـت از تـحـمـيـل اراده خـود بر دشمن .  او آگاهى عميق خودش را نسبت به ابعاد روانى جنگ نـشان مى دهد. بنابراين ، هدف از جنگ ، انهدام فيزيكى دشمن نيست بلكه تغيير رفتار او مطابق اراده ما است . اما جنگ روانى ، تبليغات و ساير كارهاى طرح ريزى شده روانى است كه جهت نفوذ در عـقـايـد و احـساسات و رفتار گروه هاى هدف به كار گرفته مى شود و در زمان جنگ از هدف هاى ملى پشتيبانى مى كند.
بـنـابـرايـن ، عـمـليـات روانـى اعـم از جنگ روانى مى باشد. جنگ جهانى دوم و جنگ كره ، صحنه بـسـيارى از جنگ هاى روانى بود و اين بدان معنى بود كه سياست نظامى منسجمى براى عمليات روانـى وجـود نـداشـت و سـتاد نيروى زمينى در 1957، اصطلاح عمليات روانى را جايگزين واژه جـنـگ روانـى كـرد. بـنـابـرايـن ، انـجـام چنين عملياتى مستلزم وجود حالت رسمى جنگ نبود و جهت گـيـرى آن عـلاوه بـر دشـمـنـان ، افـراد و گـروه هـاى ديـگـر را نـيـز شامل مى شد. 
عمليات روانى در كاربردهاى فعلى در دو سطح عمده انجام مى شود:
1) به صورت تبليغات و با استفاده از ابزارهاى سنتى آن (اعلاميه و راديو و...)
2) اقـدامـات خاص (نظير برنامه هاى پزشكى ، مدرسه سازى و...) كه براى تغيير مطلوب در نگرش ها و رفتار مردم خارجى انجام مى شود. 
بـه طـور كـلى ، عـمـليـات روانى به دنبال تغيير در درك دشمن مى باشد و مى تواند به جاى نـابـود كـردن دشـمـن او را چـنـان مـتـحـوّل و مـتـاءثـر سـازد كـه مـسـائل را بـه طـرز ديـگـرى درك كـنـد و همچنين مى تواند دشمن را مجاب سازد كه براى تاءمين اهـداف سـيـاسـى و اجـتماعى و اقتصادى خود با عامل عمليات همكارى و هماهنگى داشته باشد. به مـنـظـور اجـراى عـمـليات روانى مؤ ثر، بايد تصميم گيرندگان نظامى و سياسى ، عمليات و اقـدامـات خـود را بـه عـنـوان يك مجموعه واحد تلقى كنند. همچنين ، براى تداوم عمليات نظامى و روانـى لازم اسـت افـراد و نـيـروها نسبت به عكس العمل هاى روانى ، اقدامات خود آگاهى بيشترى پـيـدا كـنـنـد و اجـراى عـمـليـات روانـى بـر عـهـده روزنـامـه نـگاران و كاركنان روابط عمومى و متخصصان تبليغات باشد.
2 ـ 1 ـ تفاوت جنگ سرد با جنگ روانى
واژه (جـنـگ سـرد) در 1947، براى اولين بار توسط (والترليپمن ) در روزنامه نيويورك هـرالد تـريـبـون در پـاسـخ مقاله جرج كنان سفير سابق آمريكا در مسكو راجع به جلوگيرى از نـفـوذ كـمـونيزم به كار برده شد. بسيارى از محققان روابط بين المللى 21 فوريه 1947 را بـه عـنـوان نـقـطـه عـطـف شـروع جـنـگ سـرد مـى دانـنـد. چـون دولت انـگـليـس ، در مقابل حركت هاى فرصت طلبانه شوروى در يونان و تركيه به اطلاع دولت آمريكا رساند كه تـوان مـقـابـله بـا آن را نـداشته و آمريكا را به درگير كردن در معركه دعوت نمود. (در مارس 1947، پـرزيـدنـت تـرومـن رئيـس جـمـهـور وقـت آمـريـكـا در يـك نـطـق تـاريـخـى در مـقـابـل كـنـگـره آمـريـكـا، تـعـهـد آمـريـكـا را در قـبـال امـنـيـت و حـمـايـت از اسـتـقـلال و حـاكـمـيـت يـونـان و تـركـيـه عـنـوان كـرد و در هـمـيـن زمـان بـود كـه ويـنـسـتـون چـرچـيل به طور علنى عنوان (پرده آهنين ) را كه به تدريج روى قاره اروپا مى افتاد، براى مـقـابـله بـا شـوروى (سابق ) به كار برد و از همين جا جنگ سرد بين شرق و غرب به صورت رسمى شروع شد.  تا سال 1953 جنگ سرد با جنگ روانى يكى شناخته مى شد به طورى كه (آيزنهاور) رئيس جمهور وقت امريكا، در اين زمينه مى گويد:
(مـا بـايـد سـيـاسـت خـارجى خود را با استراتژى منسجم و موزون جنگ سرد تطبيق دهيم و در جنگ سـرد مـا بـايـد اين فرصت را به دست بياوريم كه به پيروزى بدون تلفات و پيروزى كه بتواند صلح را به طور واقعى نگه دارد، دست يابيم ) 
بـه طـور كـلى ، در جنگ سرد دولت ها از به كار بردن نيروهاى نظامى عليه يكديگر خوددارى مـى كـنـنـد. جـنگ سرد مجموعه اى از عمليات است كه در ارتباط با متحدين و بى طرف ها و افراد داخـل كـشـور صـورت مـى گـيـرد، حـال آن كـه جـنـگ روانـى ، شـامـل تـبليغاتى مى شود كه هدف آن دشمن است ؛ به عبارتى ديگر، موضوع جنگ روانى دشمن اسـت و حتى در جنگ روانى از نيروى نظامى هم استفاده مى شود، تا ميزان تاءثيرپذيرى بيشتر باشد.بعضى از صاحب نظران ، تفاوت جنگ روانى با جنگ سرد را در زمان انجام آن مى دانند. به اعتقاد آنـهـا (هر زمان كه تبليغات به منظور پيشبرد عمليات نظامى در زمان جنگ چه از نظر تاكتيكى يا استراتژيكى به كار مى رود، نام جنگ روانى به خود مى گيرد و هرگاه اين گونه اهداف در زمـان صـلح ولى بـراى پـيـشبرد اهداف سياسى متكى به قدرت نظامى مطرح گردد، عنوان جنگ سرد به خود مى گيرد.  بنابراين ؛ جنگ سرد حالتى از تشنج بين المللى است كه در آن از اقدامات سياسى ، اقتصادى و روانى بدون درگير شدن نيروهاى نظامى استفاده مى شود.
3 ـ 1 ـ تفاوت جنگ روانى با تبليغات
در حـال حـاضر، تبليغات به معناى تحت تاءثير قرار دادن تفكرات و عقايد ديگران تعريف مى شـود و هـدف آن ايـجـاد زمـينه هاى مناسب براى پذيرش و يا متقاعد ساختن افراد يك جامعه براى سوق دادن به يك جهت سياسى و ايدئولوژيكى است . (ار. اس . لابرت ) تبليغات را وسيله اى مـى دانـد كـه به هنگام جنگ يا برخورد، در خدمت يك ايدئولوژى اقتصادى و يا جنگ هاى فيزيكى قرار مى گيرد. 
(لاسـول ) تـبـليغات را مديريت رسانه هاى همگانى در جهت اهداف قدرت تعريف كرده و در جاى ديگر تبليغات را اين چنين تعريف مى كند:
(تـبـليـغـات يعنى انتقال اطلاعات و مهارت ها به ديگران با قصد تغيير در احساس و وجه نظر آنها در جهت توليد يا نفرت ). 
در واقـع مـى توان گفت ، تبليغات عبارت است از كوشش كم و بيش نظام گونه كه هدف نهايى آن شكل و فرم دادن به عقايد و نگرش ها و رفتار مردم در جهت مورد نظر تبليغاتى مى باشد و تـبـليـغـات يـعـنـى تـحـت تـاءثـيـر قـرار دادن افـكـار و حـالات بـسـيـارى از مـردم در مـسـائل جدى وابسته به يك گروه يا جامعه . اما جنگ روانى همان طور كه اشاره شد، تبليغات و سـايـر كـارهـاى طـرح ريـزى شـده اسـت كـه به منظور تاءثير گذاردن بر عقايد، احساسات و گـرايـشـات نيروهاى بى طرف و گروه هاى خودى به اجرا درآمده و نتيجه آن ، جلب حمايت آنان به سوى اهداف و نيات اعمال كننده جنگ روانى است .
بـنـابـرايـن ، وقـتى از تبليغات سخن به ميان مى آيد، بيشتر جنبه سياسى آن مطرح است اما در جنگ روانى بيشتر بعد نظامى جلوه گر است .
4 ـ 1 ـ تفاوت جنگ روانى با جنگ سياسى
واقـعـيـت ايـن است كه جنگ روانى و جنگ سرد نسبت به جنگ سياسى از جامعيت كمترى برخوردارند؛ زيـرا واژه اخـيـر بر استفاده از وسايلى بيش از وسايل ارتباط جمعى يا كاربرد اسلحه تاءكيد مـى كـنـد. جـنـگ سـيـاسـى ايـن نـكـتـه مـهـم را اضـافـه مـى كـنـد كـه هـمـه وسـايـل سـياسى در جريان اجرا و رهبرى جنگ بايد به نحو مطلوبى با هم مرتبط باشند؛ مثلا ديـپـلمـاسـى مـى تـوانـد بـراى داشـتـن قـرارهـاى مـخـفـى بـا عـنـاصـر بـى مـيـل در كـشـورهـاى دشـمـن نـيـز استفاده شود و جنگ را پيش از موعد به پايان برساند. وقتى از ديـپـلمـاسـى سخن به ميان مى آوريم ، تعهدات رسمى مد نظر قرار دارد. در حالى كه ارتباطات جـمـعـى هـدفش گروه هاى زيادى است . ديپلماسى از طريق مذاكره و ابزارهاى خود پيش مى رود و نمايندگان قدرت هاى مختلف با يكديگر ارتباط برقرار مى كنند. ديپلماسى اغلب وقتى مؤ ثر واقع مى شود كه در ارتباط با جنگ روانى باشد.

ادامه دارد....

• مین صوتی (acoustic mine): مینی که با امواج منتشرشده از هدف منفجر شود.

• مین ضد هوابُرد (anti-airborn mine): مینی که در محلهای احتمالی پیاده شدن نیروهای هوابرد کار گذاشته شود.
• مین ضد نفر (antipersonnel mine): مینی برای وارد کردن تلفات و ضایعات به افراد پیاده دشمن و ناتوان کردن آنها.

• مین ضد تانک (antitank mine): مینی که تانک را از تحرک بیندازد یا باعث انهدام آن شود.

• مین کف‌نشین (bottom mine): مینی که پس از رها شدن از ناو یا زیردریایی یا هواپیما در کف دریا قرار گیرد و دارای حسگرهای عمل‌کننده از نوع مغناطیسی و آوایی و فشاری باشد؛ این گونه مین برای نابودی شناور سطحی و زیرسطحی به کار می‌رود.
• 
•  
• مین جهنده ضدنفر (bounding mine): نوعی مین ضدنفر با خرج کوچکی که بدنه مین را به هوا پرتاب کند و موجب شود مین در بلندی سه یا چهار پایی (فوتی) منفجر و تکه‌های آن در کلیه جهت‌ها پرتاب شود.

• مین شیمیایی (chemical mine): مینی محتوی مواد شیمیایی سمی برای کشتن افراد یا از کار انداختن یا آلوده کردن وسایل و زمین.

• مین دورفرمان (controlled mine): مینی که از ایستگاه فرمانِ راه دور هدایت و منفجر شود.

• مین تأخیری (delayed action mine): مینی که مدتی پس از تحریک شدن منفجر شود و اغلب پشت سر نیروهای عقب‌نشینی‌کننده و برای به ستوه آوردن و انهدام نیروهای تعقیب‌کننده دشمن به کار رود.
• مین تمرینی (drill mine): گونه‌ای مین آموزشی که از دید اندازه و شکل و وزن مشابه مین جنگی است و برای تمرینهای لجستیکی استفاده می‌شود.
• مین فوگاز (fougasse): مینی که به محض انفجار آن تکه‌های فلزی یا اشیای دیگر در جهت‌های پیش‌بینی‌شده پرتاب شود.
• مین بی‌اثر (inert mine): گونه‌ای مین آموزشی که از دید اندازه و شکل و وزن همانند مین جنگی، اما کلیه مواد منفجره و آتش‌زای آن بی‌اثر باشد.
• مین مهارشده (moored mine): مینی که با استفاده از لنگر به کف دریا (در مناطق حساس دریا) مهار شود؛ این مین در ژرفای متناسب با آبخور کشتیها غوطه‌ور است و با برخورد بدنه کشتی به آن منفجر می‌شود.
• مین مشقی (practice mine): نوعی مین آموزشی که از دید اندازه و شکل و وزن مشابه مین جنگی است و ماسوره آن مقدار کمی ماده منفجره کُندشکن یا دودزا دارد.
• مین آموزشی (training mine): مینی شبیه مین جنگی که فاقد ماده منفجره باشد.

• مین پخشی (scatterable mine): مینی که به وسیله هواپیما یا بالگرد یا توپخانه یا خودروهای زمین پخش شود و در زیر خاک قرار داده نشود.

1 ـ ديـدگـاه اوّل : عـمـليـات روانـى به اقداماتى گفته مى شود كه براى تاءثيرگذارى بر عقايد و عواطف دشمن جهت تغيير، تخريب و تضعيف روحيه او برنامه ريزى مى شود تا هدف هايى را كـه از طريق عمليات نظامى تعقيب مى شود، پشتيبانى نمايد. طرفداران اين نگرش تبليغات را جزء اصلى و اساسى جنگ روانى مى دانند.
2 ـ ديدگاه دوم : عمليات روانى پديده است كه تمام افراد جامعه را تحت تاءثير قرار مى دهد و طيف وسيعى از فعاليت ها نظير ترور شخصيت و جاسوسى ، براندازى و آدم كشى ، تروريزم و سـانـسـور را در بـر مـى گـيرد و با دامن زدن به تنش ها و ناهنجارى هاى اجتماعى و بحران هاى مـتوالى جامعه را به سمت خاصى سوق مى دهد. در جنگ روانى ، دشمن با شناخت كافى از انگيزه و تـفـكرات مردم با امكانات و تكنيك ها و ابزار مناسب جنگ روانى ، تلاش مى كند تا تعارضات روانـى و اجـتـمـاعـى را تـشـديـد كـرده و از تـنـش هاى ايجاد شده نهايت بهره بردارى سياسى ، اقتصادى و نظامى را كرده باشد.
3 ـ ديـدگـاه سـوم : ايـن گـروه ، عـمـليـات روانـى را شـامـل طيفى از فعاليت هاى سياسى ، نظامى ، جنگ هاى چريكى و اقدامات شبه نظامى مى دانند و مـعـتقدند كه هدف جنگ روانى چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ حمايت و پشتيبانى از عملكردهاى سياسى و نظامى دولت ها بوده است .
بـا تـوجـه بـه مطالب بالا مى توان چنين نتيجه گيرى كرد كه ديدگاه هاى گوناگون ارائه شده در مورد مفهوم جنگ روانى ، در تضاد و تناقض با هم نيستند و هركدام جنبه هاى خاصى از جنگ روانـى را بـررسـى نـمـوده و به طور كلى مكمل يكديگرند. لذا با توجه به اين نگرش ها مى توان تعريفى جامع و مانع از جنگ روانى به شرح زير ارائه داد:
(جنگ روانى عبارت است از انجام اقدامات و عمليات براى تحت الشعاع قرار دادن طرز تفكرات و عـقـايـد افـراد يـك جـامـعـه و ايـجـاد بـحران و تنش هاى روانى و اجتماعى با استفاده از تكنيك ها، تـاكـتـيـك ها و شيوه هاى روانى و تبليغاتى (ترور، فريبكارى ، سانسور، جاسوسى و خشونت هـاى سـياسى و نظامى ) براى رسيدن به اهداف سياسى ، اجتماعى ، اقتصادى و نظامى ، بدون رويارويى نظامى ).
ديدگاه هاى شخصيت هاى سياسى (دكترين ها) درباره جنگ روانى :
در زمـينه تاءثير جنگ روانى بر دشمن و گروه هاى خاص و مخاطب ، نگرش هاى گوناگونى از جـانـب شـخـصـيت هاى سياسى به عمل آمده است كه در زير به برخى از اين ديدگاه ها اشاره مى شود.
ژنرال دوگل مى گويد:
بـراى آن كـه دولتـى در جـنـگ پـيـروز شـود، بـايـسـتـى جـنـگ روانـى را قـبـل از حـركـت نـيـروهـايـش بـه سـمـت ميدان هاى نبرد آغاز نمايد و تا انجام عمليات رزمى براى پشتيبانى نيروهايش ادامه دهد.
وينستون چرچيل در اين زمينه مى گويد:
چـه بـسـيـار اتـفـاق افـتـاده كـه جـنـگ روانى مسير تاريخ را تغيير داده است ، در تاريخ جنگ ها، مثال هاى افزون بر شمارش در اين باره يافت مى شود و نيز از پيروزى هايى كه ماشين جنگى دشـمن را از كار انداخته ، امّا نتوانسته است ، روحيه معنوى نيروهايش را از پاى درآورد و به همين دليـل ايـن پـيـروزى هـاى نـاقـص كـمـى دوام آورده و پـس از آن نيروى غالب شكست خورده و جناح مقابل پيروزى خود را تثبيت كرده است .) 

ادامه دارد......

(جـنـگ روانـى ) كـه در مـنـابـع به عنوان شگفت انگيزترين پديده اجتماعى از آن ياد مى شود، ريـشـه در اعـمـاق حـيـات انـسـانـى و اعـصـار گـذشـتـه دارد. ايـن پـديـده مـبـتـنـى بـر ايـن سـؤ ال اسـت كـه : (آيـا مـى تـوان ذهـن انـسـان را در جـهـتـى خـلاف خـواسـت و اراده او كـنـتـرل كـرد؟)  مبناى اصلى و اساس جنگ روانى در پاسخ به پرسش بالا نهفته اسـت . در بـررسـى ديـدگـاه هاى مختلف ، در پاسخ به آن ، به دو ديدگاه كاملا متفاوت برمى خوريم :
ديـدگـاه اول : انـسـان موجود پيچيده اى است كه حتى خود وى نيز نمى تواند به اندرون روان و انديشه اش راه يابد.
ديـدگـاه دوم : دنـيـا، دنـيـاى تـبـليـغات است ؛ هر رفتار سياسى مى تواند يك حركت تبليغاتى باشد كه به منظور اغواى ديگران طراحى شده است .
بـر مـبـنـاى ديـدگـاه نـخـست ، ايده هايى مثل تهاجم تبليغاتى ، جنگ روانى و تعليم و تربيت و تـاءثـيـرگذارى بر افكار و انديشه هاى ديگران و به طور كلى افهام و تفهيم ، توهمى بيش نـخـواهـد بـود. امـّا بـراسـاس ديـدگـاه دوم ، ابـزار اصـلى سياستمدارى و روابط بين كشورها، تبليغات و جنگ روانى خواهد بود.
بـا بـررسـى حـقـايـق مـوجـود، فـطـرت انـسـانـى ، و مـلاحـظـه هـدف از بـعـثـت انـبـيـاء، ديدگاه اول صـحـيـح نـمـى بـاشـد و ديـدگـاه دوّم نـيـز بـه طـور مـطـلق نـمـى تـوانـد مـورد قبول واقع شود.
با توجه به اين مبنا سؤ الات ديگرى مطرح مى گردد از جمله :
1 ـ حدود و ثغور واقعى موضوع جنگ روانى چيست ؟
2 ـ تاءثيرات جنگ روانى تا چه حد مى تواند مؤ ثر باشد؟
3 ـ تاريخچه و سير تحولات آن كدام است ؟
4 ـ اهداف كشورها از اعمال جنگ روانى چيست ؟
5 ـ شيوه ها، امكانات و ابزارهاى به كارگيرى آن كدامند؟
6 ـ حدود تاءثيرات جنگ روانى در عمليات منظم و نامنظم تا كجاست ؟
7 ـ راه هاى مقابله كارآ با آن كدام است ؟ و...
يـافـتن پاسخ دقيق براى پرسش هاى يادشده ، يك ضرورت براى نظام مقدس جمهورى اسلامى ايـران مـى بـاشـد. چـون جـمهورى اسلامى ايران ، نظامى است مدّعى سردمدارى ارائه ارزش ها و الگوها و آرمان هاى الهى ؛ نظامى الهى است . اين ارزش ها و آرمان ها و الگوها از سويى مخالف آرمـان هـا و ارزش هـاى حاكم و القا شده به وسيله استكبار جهانى به ويژه آمريكا و صهيونيسم مـى بـاشـد و از جـهـت ديـگـر، مـخـالف بـرخـى از ارزش هـاى تـثـبـيـت شـده نـظـام بـيـن الملل است . بنابراين ، در دورنماى چنين وضعيتى ، در آينده نيز همچنان جنگ روانى و تبليغاتى پيچيده تر استكبار برضد نظام جمهورى اسلامى ادامه خواهد داشت .
مـقـابـله كـارآمـد و مـفـيـد در ايـن صـحنه ، مستلزم شناخت همه جانبه از جنگ روانى ، اجزاء، عناصر، ابـزارهـا، امـكـانـات جـنـگ روانى و نيز شيوه مقابله با آن است . امروزه علاوه بر تدبيرانديشى بـراى امـنـيـّت مـلى ، بحث درباره ماهيت تبليغات مدرن ، شيوه هاى فعلى مورد استفاده در جنگ هاى روانـى و تـبـليـغاتى و ميزان تاءثير و كارايى اين ابزارها در پيشبرد اهداف كشورمان ، و نيز شـنـاسـانـدن چـهره واقعى اسلام ناب محمدى (ص )، شناسايى آسيب پذيرى هاى روانى و توان مقابله روانى و تبليغاتى خودى امر بس حياتى است .
و از سـوى ديـگـر، بـسـيـارى از صاحب نظران و استراتژيسين هاى جنگ ، جنگ روانى را خطرناك تـريـن نـوع جـنگ تلقى نموده اند؛ زيرا دشمن براى تضعيف روحيه مردم يا ارتش ، يا نيروهاى رزمنده به منظور تسليم و شكست ، عقايد و احساسات و تمايلات آنان را نشانه مى گيرد. از اين رو، جنگ روانى در عصر حاضر در راءس مسائل نظامى قرار گرفته است . اين امر موجب شده كه رهبران بزرگ جهان تلاش نمايند سيستم هاى دفاعى خود را از نظر انسانى و امكانات مادى و... به حدى مجهز سازند كه بتوانند با چنين جنگى كه همه افراد يك ملت را آماج هدف هاى خود قرار مى دهد مقابله نمايند.
ايـن مـوضـوع در گـذشـتـه به علت كامل نبودن وسايل ارتباطى و يا عدم آشنايى مردم با نحوه اسـتـفـاده از وسـايـل جـنـگ روانـى رونـق بـسـيـارى نـداشـت . امـا در جـنـگ جـهـانـى اول ، فـرانـسـوى هـا و انـگـليـسـى ها با پخش اوراق تبليغاتى و روزنامه از هواپيما، به جنگ روانى با دشمنان خود پرداختند. در خلال جنگ جهانى دوم نيز نيروهاى متخاصم براساس نظرات رهـبـران خـود بـرضـد هـمـديـگـر از جـنـگ روانـى اسـتـفـاده نـمـودنـد. ژنرال دوگل درباره به كارگيرى جنگ روانى مى گويد:
بـراى آن كـه دولتـى در جـنـگ پـيـروز شـود بـايـسـتـى جـنـگ روانـى را قـبـل از حـركـت نـيـروهـايـش بـه سمت ميدان هاى نبرد، آغاز نمايد و تا اتمام عمليات رزمى براى پشتيبانى نيروهايش بدان ادامه دهد. 
چرچيل نيز در اين رابطه مى گويد: 
بـسـيـار اتـفـاق افـتـاده كـه جـنـگ روانـى مـسـيـر تـاريـخ را تـغـيير داده است و در تاريخ جنگ ها مثال هاى افزون بر شمارش يافت مى شود، (چه بسا) پيروزى هايى كه ماشين جنگى را از كار انـداخـتـه امـا نـتـوانـسـتـه روحـيـه مـعـنـوى نـيـروهـايـش را از پـاى درآورد بـه هـمـيـن دليل اين پيروزى هاى ناقص مدت كمى دوام آورده و پس از آن نيروى غالب ، شكست خورده و جناح مقابل پيروزى خود را تثبيت كرده است

ادامه دارد.....